2011 yılında başlayan savaşın ardından milyonlarca insan evlerini terk etmek zorunda kalmış, şehirler yıkılmış, hayatlar bölünmüştü. Yıllar sonra savaşın sona ermesi ve rejim değişikliğiyle birlikte geri dönüş süreci başladı. Ancak fiziksel dönüşün ardından en büyük mücadele psikolojik alanda yaşanıyor.

Göç Uyum ve İletişim Şube Müdürü ve Psikolog Kasım Hatipoğlu, geri dönüş sürecinin özellikle çocuklar ve aileler üzerinde derin etkiler bıraktığını belirterek önemli uyarılarda bulundu.
“Yabancı Hissetmek Doğal”
Hatipoğlu’na göre, başka ülkelerde büyüyen ya da göç edilen ülkede doğan çocuklar, geri döndüklerinde kendilerini “misafir” gibi hissedebiliyor.

Tanımadıkları sokaklar, farklı lehçeler, değişen eğitim sistemi ve kaybedilmiş sosyal çevre, çocuklarda kimlik karmaşasına yol açabiliyor.
“Orada yabancıydım, burada da yabancıyım” duygusunun özellikle ergenlik dönemindeki gençlerde yaygın olduğunu ifade eden Hatipoğlu, bu durumun psikolojide “arada kalmışlık” olarak tanımlandığını belirtiyor.

Uzmanlara göre, bu his bir eksiklik değil; iki kültürlü büyümenin getirdiği bir zenginlik olarak görülmeli.
Geri Dönüşte Öne Çıkan Psikolojik Sorunlar
Uzman değerlendirmelerine göre geri dönüş sürecinde en sık karşılaşılan sorunlar şunlar:
Uyum problemleri: Eğitim sistemi ve sosyal çevreye adaptasyon güçlüğü
Travmanın tetiklenmesi: Savaş anılarının yeniden canlanması
Beklenti-hayal kırıklığı çatışması: “Her şey düzelecek” düşüncesinin gerçekle örtüşmemesi
Ebeveyn-çocuk çatışması: Ailenin “vatan” duygusu ile çocuğun aidiyet algısının farklılaşması...

Hatipoğlu, ebeveynlerin çocuklarının duygularını küçümsememesi gerektiğini vurgulayarak, “Şükretmelisin” demek yerine “Zorlandığını görüyorum” demenin iyileştirici olduğunu ifade ediyor.

“Ev” Sadece Bir Bina Değil
Uzmanlara göre geri dönüş süreci yalnızca coğrafi bir hareket değil, aynı zamanda yeni bir aidiyet inşa etme süreci. Ev; güven duygusunun, anlaşılmanın ve kabul görmenin yaşandığı yer olarak tanımlanıyor.

Bu nedenle uzmanlar, uyum sürecinin zaman alacağını ve bunun doğal olduğunu belirtiyor. Spor, sanat ve sosyal faaliyetlerin yeni rutin oluşturma açısından önemli olduğu; gerektiğinde psikolojik destek alınmasının ise bir güç göstergesi olduğu ifade ediliyor.

“Siz Kırık Değilsiniz, Değiştiniz”
Psikolog Kasım Hatipoğlu, savaşın hayatları ikiye böldüğünü ancak insanın sandığından daha dayanıklı olduğunu belirterek şu mesajı veriyor:

“Siz kırık değilsiniz. Siz değiştiniz. Ve değişim, doğru destekle yeni bir başlangıca dönüşebilir.”
Uzmanlar, geri dönüş sürecinde toplumsal kabul, sabır ve açık iletişimin belirleyici olacağını vurguluyor.

Fiziksel dönüş mümkün olsa da, gerçek “eve dönüş”ün güvenli ilişkiler ve anlayışla inşa edileceği ifade ediliyor.

# **العودة إلى البيت… ولكن إلى أيّ بيت؟**