Kürtler, Ortadoğu’nun en kadim halklarından biri olmalarına rağmen modern ulus-devletlerin kurulması sürecinde devletsiz bırakılmış, yaşadıkları coğrafya Türkiye, İran, Irak ve Suriye arasında bölünmüştür. Bu bölünmüşlük, Kürtlerin neredeyse tüm ülkelerde benzer sorunlarla karşı karşıya kalmasına yol açmıştır: inkâr, asimilasyon, siyasal dışlanma ve dönemsel şiddet.
Türkiye’de Kürtler
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan itibaren Kürt kimliği uzun yıllar resmî olarak inkâr edilmiştir.
Kürt dili yasaklanmış, eğitim ve kamusal alanda kullanımı engellenmiştir.
“Tek millet, tek dil” anlayışı, Kürtlerin kültürel varlığını tehdit eden bir devlet politikası hâline gelmiştir.
1925 Şeyh Sait İsyanı’ndan Dersim 1937-38’e kadar birçok olayda ağır askerî yöntemler uygulanmış, sivil halk büyük acılar yaşamıştır.
1980 darbesi sonrası dönemde:
Kürtçe konuşmak dahi suç sayılmış,
Cezaevlerinde sistematik işkence yaşanmış,
Bölge uzun yıllar olağanüstü hâl rejimi ile yönetilmiştir.
1990’lı yıllarda:
Binlerce köy boşaltılmış veya yakılmış,
Zorunlu göçle milyonlarca insan yoksullukla ve kent dışlanmasıyla karşı karşıya bırakılmıştır.
Son yıllarda kısmi kültürel açılımlar yapılmış olsa da:
Seçilmiş belediye başkanlarının görevden alınması,
Kürt siyasetine yönelik topyekûn kriminalizasyon,
İfade ve örgütlenme özgürlüğüne yönelik baskılar
devam etmektedir.
Irak’ta Kürtler
Irak Kürtleri, Saddam Hüseyin döneminde en ağır insanlık suçlarından bazılarına maruz kalmıştır.
1988’deki Halepçe Katliamı’nda kimyasal silahlar kullanılmış, binlerce sivil hayatını kaybetmiştir.
Enfal Operasyonları sırasında on binlerce Kürt öldürülmüş veya kaybedilmiştir.
1991 sonrası fiilî bir özerklik oluşsa da:
İç çatışmalar,
Ekonomik ambargolar,
Merkezi yönetimle süregelen siyasi krizler
Kürt halkının istikrarlı ve güvenli bir yaşam kurmasını zorlaştırmıştır.
İran’da Kürtler
İran’da Kürtler:
Kültürel ve dilsel haklardan büyük ölçüde yoksundur,
Kürtçe eğitim neredeyse yoktur,
Siyasal faaliyetler “bölücülük” gerekçesiyle sert biçimde bastırılmaktadır.
Kürt bölgeleri:
Ekonomik olarak bilinçli şekilde geri bırakılmış,
Güvenlik politikalarıyla sürekli baskı altında tutulmuştur.
Suriye’de Kürtler
Suriye’de Kürtler uzun yıllar:
Vatandaşlıktan çıkarılmış,
Kimliksiz bırakılmış,
Topraklarına el konulmuştur.
Baas rejiminin “Arap Kuşağı” politikasıyla:
Demografik yapı bilinçli biçimde değiştirilmiş,
Kürtlerin tarihsel yerleşim alanları parçalanmıştır.
2011 sonrası iç savaşla birlikte Kürtler kısmi bir özerklik elde etmiş olsa da:
Sürekli askerî tehdit,
Uluslararası meşruiyet sorunu,
Bölgesel güçlerin müdahaleleri
Kürtlerin geleceğini hâlâ belirsiz kılmaktadır.
Kürtlerin yaşadığı sorunların ortak noktası şudur:
Sorun, Kürtlerin varlığı değil; devletlerin çoğulculuğu kabul edememesidir.
Kürt meselesi bir güvenlik meselesi değil;
Eşit yurttaşlık,
Dil ve kültür hakları,
Demokratik temsil
meselesidir.
Kalıcı çözüm; inkârda, baskıda ve zorbalıkta değil, adalette, eşitlikte ve demokrasi kültüründe mümkündür.
YORUMLAR